Nieuwe tekst plaatsen Nieuw document uploaden Deeplink naar document

Portretrecht uitgelegd

Onder portret wordt verstaan: elke zichtbare weergave waarop iemand herkenbaar is afgebeeld, bijvoorbeeld in een foto, schilderij, tekening, filmbeelden en zelfs een karikatuur. 
Als er op een portret meerdere personen te zien zijn, heeft elk van hen het portretrecht.

 

Vaak gaat het om een afbeelding van iemands gezicht, maar dat hoeft niet altijd te zijn. Het kan ook gaan om een silhouet van een persoon met een karakteristieke lichaamshouding. Bepalend is altijd of een persoon objectief beschouwd herkenbaar is.

 

Auteursrecht en portretrecht

De maker van een portret heeft het auteursrecht over de afbeelding. Dit biedt hem in beginsel de mogelijkheid om de afbeelding te verveelvoudigen en/of te publiceren.
 

Het portretrecht vormt echter een beperking op het auteursrecht en is geregeld in de artikelen 19 tot en met 22 van de Auteurswet 1912. De mate van de beperking op het auteursrecht is mede afhankelijk van de vraag of het portret in opdracht van de geportretteerde is gemaakt of niet.

 

Portretten in opdracht

Als een portret in opdracht van de geportretteerde is gemaakt, brengt het portretrecht een inperking van de rechten van maker met zich mee (artikel 19 lid 4 Auteurwet). De maker heeft dan geen zeggenschap meer over het verveelvoudigen of publiceren van het portret. Als hij de afbeelding openbaar wil maken, heeft hij toestemming van de geportretteerde nodig. Uiteraard wordt het tentoonstellen van foto's en het publiceren op internet ook gezien als een vorm van openbaarmaken.

Naast de inperking van de rechten van de maker, biedt het portretrecht de afgebeelde persoon (of diens nabestaanden tot tien jaar na diens dood) een verruiming van zijn rechten. 

Wanneer de geportretteerde opdracht heeft verstrekt om het portret te maken, heeft hij het recht om kopieŽn te maken van dat portret (artikel 19 lid 1)

Wel is dat recht ook weer ingeperkt wanneer er meerdere personen op het portret staan. Dan hebben ze wel eerst ook de toestemming van elkaar nodig om kopieŽn te maken (artikel 19 lid 2).

De maker heeft er bij publicatie van het portret in een nieuwsblad of tijdschrift wel recht op dat zijn naam niet weggelaten wordt (artikel 19 lid 3) 

 

Portretten zonder opdracht
Wanneer een portret is gemaakt zonder opdracht van de geportretteerde, is het portretrecht beperkt. De geportretteerde persoon kan zich dan alleen maar verzetten tegen openbaarmaking, voor zover die persoon een redelijk belang heeft om zich daartegen te verzetten.

 

Dit volgt uit artikel 21 van de Auteurswet:
Is een portret vervaardigd zonder daartoe strekkende opdracht, den maker door of vanwege de geportretteerde, of te diens behoeve, gegeven, dan is openbaarmaking daarvan door degene, aan wie het auteursrecht daarop toekomt, niet geoorloofd, voor zoover een redelijk belang van den geportretteerde of, na zijn overlijden, van een zijner nabestaanden zich tegen de openbaarmaking verzet.

 

Er is dus geen grond om het maken van de foto zelf te verbieden. Het is toegestaan om in het openbaar fotoís te maken van een ander zonder diens toestemming. Alleen bij de vraag of de fotoís gepubliceerd mogen worden speelt de vraag of de geportretteerde een redelijk belang heeft om zich daartegen te verzetten. 

Als redelijke belangen moet onder meer gedacht worden aan:

  • Privacyoverwegingen
    In beginsel is sprake van een redelijk belang van de geportretteerde om zich tegen de openbaarmaking van zijn portret te verzetten, indien deze openbaarmaking inbreuk maakt op zijn recht op privacy. Of van een dergelijke inbreuk sprake is, hangt af van de omstandigheden van het geval, met name van de aard en de mate van intimiteit waarin de geportretteerde is afgebeeld, terwijl ook het karakter van de foto en de context van de publicatie van belang kunnen zijn (zie o.a. Rb Amsterdam, 19 juni 2008, LJN: BD4785)

 

  • CommerciŽle belangen (model, topsporter, ect)

 

  • De afgebeelde persoon wordt in de afbeelding voor schut gezet of belachelijk gemaakt

 

  • Aantasting imago

 

  • Met de afbeelding wordt reclame gemaakt voor een doel waar de afgebeelde persoon zich niet mee wil verenigen.

 

Door de rechter zal telkens een belangenafweging moeten worden gemaakt, waarbij ook de belangen van de maker en de redenen om het portret openbaar te maken moeten worden meegenomen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geplaatst op 08-01-2010, door mr. J.J. van 't Hoff, VTH Advocatuur
Laatst bewerkt op 08-01-2010, door mr. J.J. van 't Hoff, VTH Advocatuur

Snelle links

Deze website

  • Toevoegen aan favorieten

Advocatenstart