Voorwaarden voor een toevoeging

Of een rechtzoekende voor gesubsidieerde rechtsbijstand in aanmerking komt, is afhankelijk van de aard van de zaak, het belang van de zaak en uw inkomen en vermogen.

Belang van de zaak

• Een reguliere toevoeging wordt alleen verricht indien het op geld waardeerbare belang € 500,00 of meer bedraagt.
• Een Lichte Advies Toevoeging (LAT) wordt afgegeven bij een op geld waardeerbaar belang van €250,00 of meer. Een Lichte advies toevoeging wordt evenwel enkel afgegeven bij eenvoudige zaken die door een advocaat binnen drie uren kunnen worden afgehandeld door bijvoorbeeld het geven van een kort juridisch advies en/of het verrichten van enkele kleine werkzaamheden.

Ten aanzien van betalingen of ontvangsten uit duurovereenkomsten vindt een waardeberekening plaats van het op geld waardeerbare belang. Het belang wordt in die gevallen berekend over een periode van twee jaren, ongeacht de rechtsverhouding die in het geding is. Zo vertegenwoordigt een maandelijkse loonvordering van € 11,34 netto per maand, binnen een bestaande arbeidsverhouding, een waarde van € 272,16.

Uitzondering
Als uitzondering op het minimaal financieel belang kan de Raad voor Rechtsbijstand bij ander zwaarwegend immaterieel belang toch een toevoeging verlenen. De Raad zal bij de beoordeling van de zaak het belang objectiveren. Als beleidsregel wordt onder meer gehanteerd dat in een enkel geval toevoeging kan worden verleend indien de uitkomst van de zaak van maatschappelijke betekenis is voor grote groepen rechtzoekenden.

Aard van de zaak
In de meeste zaken wordt gesubsidieerde rechtsbijstand wel verleend. Voor een compleet overzicht van de rechtsterreinen wordt verwezen naar het document "rechtsterreinen" in het kennisportaal.

Het is van belang dat in de toelichting voor de aanvraag altijd uitgebreid wordt toegelicht waar het geschil om gaat en welke gronden en verweren aangevoerd kunnen worden. De Raad voor Rechtsbijstand kan namelijk een toevoeging weigeren wanneer het gaat om een geschil waarvan de behartiging aan een rechtzoekende zelf kan worden overgelaten. Ook kan de Raad voor Rechtsbijstand weigeren wanneer het gaat om een rechtsbelang met een bedrijfsmatig karakter.

Noodzaak rechtsbijstand
Gesubsidieerde rechtsbijstand wordt in hoofdzaak niet verleend indien het een belang betreft waarvan de behartiging redelijkerwijze aan de rechtzoekende zelf kan worden overgelaten, zo nodig met bijstand van een andere persoon van wie of instelling waarvan de werkzaamheden niet vallen binnen de werkingssfeer van de Wet op de Rechtsbijstand. Hulpverlening kan in die gevallen worden verleend door bijvoorbeeld maatschappelijk werk, Slachtofferhulp, of een bureau sociaal raadslieden. De achterliggende gedachte hiervan is dat binnen redelijke grenzen van de rechtzoekende verwacht mag worden dat deze zelf het nodige onderneemt om het geschil of het probleem tot een goed einde te brengen.

Geen rechtsbijstand:
Het Besluit Rechtsbijstand- en toevoegcriteria wijst een aantal zaken aan waarvoor, gezien de betrekkelijke eenvoud van die zaken, geen gesubsidieerde rechtsbijstand wordt verleend:

• Voor alle zaken betreffende personen- en familierecht indien de kantonrechter bevoegd is van het verzoek, de vordering of het verweer kennis te nemen. Deze zaken betreffen onder meer:
  - verlof tot het aangaan van een huwelijk,
  - verzoek om handlichting, benoeming in voogdij,
  - onderbewindstelling (aan verweerder wordt wel toevoeging verleend)
  - verzoek tot instelling mentorschap.
  N.B. Een uitzondering hierop kan worden gemaakt indien er sprake is van een bijzondere feitelijke of juridische ingewikkeldheid van het geval. 
• Indien de aanvraag betrekking heeft op wijziging van de geslachtsnaam of wijziging van een spelfout in de voornaam.
• Voor rechtsbijstand terzake van het treffen van een afbetalingsregeling, het aanvragen van het eigen faillissement of het kwijtschelden van een schuld wordt geen toevoeging verleend, tenzij juridische bijstand noodzakelijk is in verband met het bereiken van een dwangakkoord in rechte.
• Het indienen van aanvragen om toelating tot Nederland op grond van de Vreemdelingenwet, tenzij de rechtzoekende met onmiddellijke uitzetting of inbewaringstelling wordt bedreigd of de aanvraag betrekking heeft op een verzoek om toelating als vluchteling en niet kan worden volstaan met het verlenen van rechtsbijstand tijdens een spreekuur dat voorafgaat aan het gehoor;
• Het aanvragen van een uitkering; 
• Het indienen van een aanvraag tot naturalisatie;
• Het doen van belastingaangifte; 
• Het indienen van een bezwaarschrift in een belastingzaak, indien het bezwaar uitsluitend betrekking heeft op een geschil van feitelijke of rekenkundige aard; 
• Het vragen van kwijtschelding van een belastingschuld;
• Het vragen van een voor beroep vatbare beslissing tenzij de aanvraag uitvoerig wordt gemotiveerd;
• Het vragen van vrijstelling of uitstel van de militaire dienstplicht;
• Het verkrijgen van rechtsbijstand; 
• Het indienen van een andere aanvraag bij een bestuursorgaan om een besluit te nemen. 

Andere zaken die zijn uitgesloten van gesubsidieerde rechtsbijstand zijn:

• Strafkantonzaken, 
• Wijziging van de geslachtsnaam 
• Wijziging spelfout in voornaam

Uitzondering – feitelijke of juridische complexiteit
In sommige gevallen kan een uitzondering worden gemaakt vanwege de bijzondere feitelijke of juridische complexiteit van de zaak. Feitelijke ingewikkeldheid is aan de orde wanneer er sprake is van een veelheid van juridisch relevante feiten. Juridische ingewikkeldheid doet zich voor wanneer sprake is van rechtsvragen die uitzonderlijk van aard zijn en die slechts incidenteel voorkomen. 
 

Rechtsbelang met bedrijfsmatig karakter
Daarnaast wordt gesubsidieerde rechtsbijstand niet verleend bij rechtsbelangen met een bedrijfsmatig karakter. Het mag niet gaan om een rechtsbelang dat de uitoefening van een bedrijf of beroep betreft. Bepalend hierbij is de oorsprong van het rechtsbelang. Indien het belang voortvloeit uit de uitoefening van een voormalig beroep of bedrijf is evenzeer sprake van bedrijfsmatig karakter. Er wordt een uitzondering op deze hoofdregel gemaakt indien de voortzetting van het beroep of bedrijf afhankelijk is van de uitkomsten van de gevraagde rechtsbijstand. De zelfstandige die rechtsbijstand aanvraagt in verband met belangen in de privé-sfeer kan wel in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand.

Inkomen en vermogen
Naast de aard en het belang van de zaak, kijkt de Raad voor Rechtsbijstand met name ook naar het inkomen en
vermogen van de rechtzoekende.

Vermogen
Gesubsidieerde rechtsbijstand wordt niet verleend indien de rechtzoekende beschikt over een vermogen dat meer dan het heffingvrije vermogen bedraagt. Bepalend is hier of het in het peiljaar (= het jaar van de toevoegingsaanvraag –2) opgegeven vermogen in box 3 meer bedraagt dan € 20.661,00

Indien de belastingplichtige of de partner het gezag over een kind uitoefent, wordt het heffingvrije vermogen verhoogd met € 2.762,00.

Bij rechtzoekenden van 65 jaar en ouder geldt een heffingsvrij vermogen van maximaal € 27.350,00

In tabel:

Doordat aansluiting wordt gezocht bij het fiscale vermogensbegrip wordt de eigen woning niet meegenomen bij de berekening van de gemiddelde rendementsgrondslag (het fiscale vermogensbegrip). Hetzelfde geldt voor het ondernemingsvermogen van zelfstandigen en vrije beroepsoefenaren. En ook de kapitaalverzekering eigen woning kan in sommige gevallen buiten beschouwing worden gelaten.

Inkomen
Misschien nog wel de belangrijkste voorwaarde voor de afgifte van een toevoeging  zijn de in de wet genoemde inkomensgrenzen. Gesubsidieerde rechtsbijstand wordt alleen verleend indien het inkomen in het peiljaar (= het jaar van de toevoegingsaanvraag –2) niet meer dan € 24.600,00 voor alleenstaanden en € 34.700 voor éénoudergezinnen (kind woont bij rechtzoekende in huis) en gehuwden/samenwonenden.

Onder inkomen wordt verstaan het fiscale inkomen zoals het verzamelinkomen of het belastbaar loon.

Partnerinkomen
Bij het vaststellen van het inkomen van de rechtzoekende worden, behoudens in het geval van onderlinge tegenstrijdige belangen, mede in aanmerking genomen het inkomen en vermogen van

• de echtgenoot of geregistreerde partner van de rechtzoekende, tenzij deze op het moment van de aanvraag duurzaam van elkaar gescheiden leven
• de persoon met wie de rechtzoekende duurzaam een gezamenlijke huishouding voert tenzij tussen beiden een bloedverwantschap in de eerste of tweede graad bestaat (bijvoorbeeld ouders en kinderen, grootouders, kleinkinderen en broers/zussen).

Ook voor de berekening van het partnerinkomen is het peiljaar bepalend.

Bij echtscheidingen of verbreking van de samenwoning wordt het inkomen evenwel geïndividualiseerd. In dat geval kan het inkomen van de ex-partner buiten beschouwing blijven.

Bij samenwoning met een nieuwe partner wordt gekeken naar het inkomen van die partner.

Inkomensnormen en eigen bijdrage reguliere toevoeging per 1 juli 2012 (peiljaar 2010):

Met behulp van de rekenmodule van de Raad voor Rechtsbijstand kunt u ook zelf eenvoudig berekenen of u in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand.

Korting
Op de eigen bijdrage krijgt de rechtzoekende € 51,00 korting wanneer hij eerst zijn rechtsprobleem laat analyseren door het Juridisch loket. Het juridisch loket maakt dan een analysedocument op, waarmee u vervolgens korting krijgt bij de aanvraag van de toevoeging. Het analysedocument moet u aan uw advocaat afgeven die het meestuurt met de aanvraag voor de toevoeging. Dit geldt alleen voor civiele zaken.

De korting van € 51,- geldt standaard bij:

• strafzaken (waar een eigen bijdrage is opgelegd);
• asielzaken (waar een eigen bijdrage is opgelegd);
• zaken rondom een bestuurlijke sanctie;
• hoger beroep;
• cassatie;
• bestuursrechtelijk beroep of hoger beroep.

In al deze gevallen hoeft de rechtzoekende niet eerst naar het Juridisch Loket.

Inkomensnormen en eigen bijdrage voor een licht advies per 1 januari 2012 (peiljaar 2010):

In eenvoudige zaken waarvoor een advocaat hoogstens drie uren nodig heeft om de zaak af te ronden kan worden volstaan met een Lichte adviestoevoeging. Dit is ter beoordeling van de advocaat die de rechtsbijstand verleent. Een lichte adviestoevoeging wordt veelal alleen afgegeven in zaken waar een intake-gesprek en een kort juridisch advies van een advocaat volstaat.

Voor het verkrijgen van een lichte Adviestoevoeging, gelden andere inkomens- en vermogensnormen en een afwijkende eigen bijdrage:

Zie ook:

• Vermindering of vrijstelling eigen bijdrage
• Peiljaarverlegging
• Resultaatsbeoordeling achteraf
• Last tot toevoeging
  

Geplaatst op 20-12-2009, door Beheerder,
Laatst bewerkt op 05-02-2012, door mr. J.J. van 't Hoff, De Lange c.s. Advocaten